اين كردند كه تعبير اين واقعه در همين سال واقع خواهد شد و حضرت رسالت صلّى اللّه عليه و آله و سلّم بتهيهء اسباب سفر مشغول شدند و در روز دوشنبه غرهء ذى القعده به همين سال از مدينه بيرون رفت بعمره احرام گرفت و به جهت هدى هفتاد شتر همراه ببرد و اكثر اصحاب بآنحضرت متفق شده طريق رفاقت پيش گرفتند و چون خبر توجه آن سرور بمشركان رسيد بر منع آنحضرت از زيارت خانهء كعبه اتفاق كردند و از مكه بيرون آمدند در يلدج جمع شدند و لشگر بياراستند و رسول بر اينحال مطلع شدند بحديبيه نزول فرمودند و از طرف عروه مسعود ثقفى و جليس كنانى كه رئيس ايشان بودند نزد حضرت آمدند تا منشاء آمدن به آن صوب معلوم كنند و چون دانستند كه حضرت داعيهء جنگ ندارد بلكه به زيارت كعبه آمدند مراجعت نمودند و صورت حال با قريش اعلام كردند قريش بر حميت جاهليت مصر گشته راضى نشدند كه آنحضرت با اصحاب به زيارت كعبه آيند سيد عالم عثمان بن طلحة را بآنجانب فرستاد تا قريش را راضى گرداند ايشان آن را محبوس ساختند و آوازهء قتل او در ميان اصحاب افتاد و بيعت رضوان واقع شد چنان كه تفصيل آن عنقريب مذكور خواهد شد پس كفار از استماع خبر بيعت خائف گشته سهل بن عمرو را بآنجانب فرستادند و صلح كردند و باملاى حضرت رسالت ( ص ) امير المؤمنين عليه السلام صلح نامه نوشت باينوجه كه دو سال ميان اهل اسلام و مشركان حرب نباشد سرا و جهرا با يكدگر تعرض ننمايند و مسلمانان سال آينده بيايند و عمره بگذارند و اكثر اصحاب از اين صلح محزون شدند و حضرت در همان موضع بفرمود تا سر مبارك او را بتراشيدند و بعضى شتران را قربان كردند و بعضى ديگر را بناحيهء اسلمى داده به مكه فرستاد تا در مروه قربان كند و بر فقرا آن را تقسيم نمايد و صحابه نيز اقتدا به سيد انبيا كرده بسر تراشيدن و ناخن گرفتن مشغول شدند و هديهء خود را قربان كردند و حضرت بيست روز در حديبيه مكث نمود در شبى از شبها اين سوره فرود آمد و از اينجاست كه بعضى اين آيه را به اين طريق تفسير كرده‌اند كه ما حكم كرديم از براى تو حكمى ظاهر و هويدا كه آن صلح است با قريش در حديبيه و فى الحقيقة اين صلح مقدمهء فتح بسيار شد چه به آن فتح مكه گشت و اهل اسلام كه در مكه ايمان خود را مخفى مى داشتند با كفار مجاهرة نمودند قرآن را بر ايشان خواندند و تا قريب سه سال اكثر اهل كفر بشرف اسلام رسيدند و بميامن اين بيعت رضوان واقع شده و در آن چند روز فتح خيبر دست داد و حضرت اهل اسلام را از نخيل خيبر اطعام فرمود و اهل روم بفارس غالب شدند و مسلمانان بسبب غلبية روم بفارس مسرور گشتند و از جابر انصار روايتست كه ما بر فتح مكه عالم نشديم مگر در حديبيه چه مبدء فتح مكه بود براء بن عازب را از بيان اين فتح استفسار كردند گفت زعم شما آنست كه اين فتح مكه است اما ما فتح مكه را از حديبية ميدانيم و شمارهء آن فتح را از حديبية ميكنيم